Nhiều người nuôi giống chó Collie hoặc lai Collie không biết rằng giống chó này có thể nhạy cảm đặc biệt với một số loại thuốc. Một số hoạt chất vẫn được dung nạp tốt ở nhiều giống chó khác nhưng có thể gây phản ứng nghiêm trọng ở những Collie mang đột biến gene MDR1. Vì vậy, khi cần trị ve, bọ chét hay ghẻ, câu hỏi quan trọng là: NexGard có dùng được cho chó Collie không và sản phẩm này đã được nghiên cứu an toàn như thế nào trên nhóm chó nhạy cảm này?

1. Vì sao giống chó Collie có thể nhạy cảm với một số loại thuốc?

Đa số nhiều giống chó có gen MDR1 bình thường. Gene này tạo ra P-glycoprotein (P-Gp), một protein vận chuyển nằm ở nhiều cơ quan, trong đó có hàng rào máu não. Có thể hiểu P-Gp như một “cổng bảo vệ”: nó giúp hạn chế một số chất trong máu đi vào não quá nhiều (Drag, Tielemans và Mitchell, 2022).

Khi gene MDR1 bị đột biến, P-glycoprotein hoạt động kém hoặc bị thiếu. Lúc này, một số thuốc là cơ chất của P-Gp có thể đi vào não với nồng độ cao hơn bình thường và gây độc thần kinh. Chó có thể biểu hiện đi loạng choạng, run, giãn đồng tử, lừ đừ hoặc co giật.

Giống chó Collie mang gen MDR1 đột biến, nên đây là lý do Collie thường được lưu ý khi sử dụng một số thuốc, đặc biệt là một số thuốc thuộc nhóm macrocyclic lactone như ivermectin khi dùng ở liều cao (Drag, Tielemans và Mitchell, 2022).

Điều này không có nghĩa mọi thuốc chống ký sinh trùng đều nguy hiểm với Collie. Độ an toàn còn phụ thuộc vào hoạt chất, liều dùng và cách thuốc được cơ thể xử lý.

Hình 1: Ảnh một số chó giống Collie

(Nguồn: ViphaPet)

2. NexGard đã được thử nghiệm trực tiếp trên giống chó Collie thiếu MDR1 như thế nào?

Năm 2022, Drag, Tielemans và Mitchell công bố nghiên cứu đánh giá độ an toàn của afoxolaner, hoạt chất có trong NexGard, trên giống chó Collie đồng hợp tử thiếu MDR1. Những chó này còn được xác nhận trước đó là nhạy cảm với ivermectin đường uống ở mức 100–120 µg/kg, nên đây là nhóm phù hợp để kiểm tra độ an toàn của thuốc trên Collie nhạy cảm (Drag, Tielemans và Mitchell, 2022).

• 9 chó giống Collie thiếu MDR1 được dùng NexGard.
• 3 chó giống Collie thuộc nhóm đối chứng được dùng giả dược (placebo), tức sản phẩm không chứa hoạt chất để so sánh với nhóm điều trị.
• NexGard được dùng một lần bằng đường uống.
• Liều afoxolaner trung bình là 26,71 mg/kg, tương đương khoảng 3,8 lần mức phơi nhiễm tối đa của NexGard.
• Chó được theo dõi rất kĩ: trước khi dùng thuốc, sau 2, 4, 6, 8 và 12 giờ, rồi tiếp tục kiểm tra hai lần mỗi ngày trong 2 ngày tiếp theo (Drag, Tielemans và Mitchell, 2022).

“Mức phơi nhiễm tối đa” là gì? Đây là mức hoạt chất cao nhất mà một con chó có thể nhận khi vẫn dùng đúng viên theo khoảng cân nặng trên nhãn. Vì vậy, con số 3,8 lần trong nghiên cứu được dùng để đánh giá biên độ an toàn, không phải là liều khuyến cáo để sử dụng thực tế.

3. Kết quả nghiên cứu: Giống chó Collie dùng NexGard có được không?

Không xuất hiện dấu hiệu bất thường có ý nghĩa lâm sàng sau khi dùng NexGard ở mức phơi nhiễm trung bình khoảng 3,8 lần mức tối đa. Nói đơn giản, trong điều kiện của nghiên cứu, những chó giống Collie đột biến gen MDR1 và đã biết nhạy cảm với ivermectin vẫn dung nạp afoxolaner tốt, dù mức phơi nhiễm được thử nghiệm cao hơn nhiều so với mức tối đa khi dùng NexGard theo nhãn (Drag, Tielemans và Mitchell, 2022).

Đây là điểm quan trọng nhất của nghiên cứu: dữ liệu an toàn không chỉ đến từ chó khỏe mạnh nói chung mà được thu trực tiếp trên chính nhóm giống chó Collie có nguy cơ nhạy cảm với thuốc do đột biến gen MDR1. Vì vậy, kết quả này có giá trị thực tế khi bác sĩ thú y và người nuôi cân nhắc thuốc kiểm soát ký sinh trùng cho giống chó Collie.

4. Giống chó Collie dùng NexGard cần lưu ý gì?

• Dùng đúng viên NexGard theo khoảng cân nặng trên nhãn; không tự tăng liều. Con số 3,8 lần thể hiện biên độ an toàn đã được đánh giá trong nghiên cứu, không phải mức liều để người nuôi tự áp dụng.
• Nếu chó đang dùng thuốc khác, có bệnh nền hoặc từng có tiền sử co giật/bất thường thần kinh, nên trao đổi với bác sĩ thú y trước khi dùng.
• Nếu nuôi giống chó lai Collie hoặc không biết có lai không, lo ngại về MDR1, có thể trao đổi với bác sĩ thú y về xét nghiệm gene ABCB1/MDR1, đặc biệt khi chó cần dùng những thuốc đã biết có liên quan đến P-glycoprotein.
• Dùng cho chó từ 8 tuần tuổi trở lên.

LƯU Ý: BÀI VIẾT CUNG CẤP THÔNG TIN THAM KHẢO DỰA TRÊN CÁC NGHIÊN CỨU ĐƯỢC TRÍCH DẪN VÀ KHÔNG THAY THẾ TƯ VẤN CỦA BÁC SĨ THÚ Y. 

Tài liệu tham khảo

1. Boehringer Ingelheim Animal Health. (2022). Veterinary Medical Information – Publication summary: Safety of oral afoxolaner formulated with or without milbemycin oxime in homozygous MDR1-deficient Collie dogs.

2. Drag, M., Tielemans, E., & Mitchell, E. (2022). Safety of oral afoxolaner formulated with or without milbemycin oxime in homozygous MDR1-deficient Collie dogs. Journal of Veterinary Pharmacology and Therapeutics, 45, 373–379.