Chó bị suy thận là do đâu? Có nhiều nguyên nhân, từ mất nước hoặc tụt huyết áp nặng, độc chất, thuốc, nhiễm trùng đến tắc nghẽn đường tiểu và bệnh thận mạn. Bệnh Lepto (leptospirosis) là một trong những bệnh nhiễm trùng có thể gây tổn thương thận cấp, thậm chí suy thận ở chó. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp suy thận đều do Lepto, vì vậy chó cần được bác sĩ thú y thăm khám và xét nghiệm để xác định nguyên nhân.
1. Suy thận ở chó là gì?
Trong lâm sàng, “suy thận” thường được chia thành tổn thương thận cấp (AKI) và bệnh thận mạn (CKD). AKI xảy ra đột ngột và có thể hồi phục nếu nguyên nhân được phát hiện, xử lý sớm; CKD là quá trình tổn thương kéo dài, tiến triển trong nhiều tháng hoặc lâu hơn.
Đặc điểm | AKI - tổn thương thận cấp | CKD - bệnh thận mạn |
Khởi phát | Đột ngột, trong giờ đến vài ngày | Kéo dài, tiến triển trên 3 tháng |
Ví dụ nguyên nhân | Độc chất, sốc, nhiễm trùng như Lepto, tắc nghẽn | Bệnh thận tiến triển, di truyền, viêm cầu thận, di chứng AKI |
2. Chó bị suy thận là do đâu?
Các nguyên nhân thường gặp có thể xếp thành một số nhóm chính:
- Giảm tưới máu thận: mất nước nặng, sốc, tụt huyết áp, mất máu, say nóng hoặc bệnh toàn thân làm giảm lượng máu đến thận.
- Độc chất và thuốc: ethylene glycol (chất chống đông), nho/nho khô, một số thuốc giảm đau NSAID, một số thuốc hoặc hóa chất có độc tính trên thận.
- Nhiễm trùng và viêm: bệnh Lepto, viêm bể thận do vi khuẩn và một số bệnh gây tổn thương cầu thận.
- Tắc nghẽn đường tiểu: sỏi, khối u hoặc bất thường làm cản trở dòng nước tiểu có thể gây tổn thương thận nếu không xử lý kịp thời.
- Bệnh mạn tính hoặc bẩm sinh: bệnh thận di truyền, thoái hóa, viêm cầu thận, ung thư hoặc hậu quả còn lại sau một đợt AKI.
Trong số các nguyên nhân có thể gây tổn thương thận ở chó, bệnh Lepto là một nguyên nhân truyền nhiễm đáng lưu ý. Khi xâm nhập vào cơ thể, vi khuẩn Leptospira có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan, đặc biệt là thận và gan, từ đó gây tổn thương thận cấp và trong trường hợp nặng có thể dẫn đến suy thận.
3. Bệnh Lepto gây suy thận ở chó như thế nào?
Bệnh Lepto do vi khuẩn thuộc chi Leptospira gây ra. Sau khi xâm nhập cơ thể, vi khuẩn có thể lan theo máu và tác động đến nhiều cơ quan, đặc biệt là thận và gan. Ở thận, bệnh có thể gây viêm và tổn thương ống thận - kẽ thận, làm giảm khả năng lọc và dẫn đến tổn thương thận cấp (AKI). Những trường hợp nặng có thể cần điều trị tích cực, thậm chí hỗ trợ lọc máu.
Các dấu hiệu khiến chủ nuôi nên đưa chó đi khám sớm gồm: bỏ ăn, mệt, nôn, sốt, đau bụng, uống nhiều - tiểu nhiều hoặc ngược lại tiểu ít, nước tiểu bất thường và vàng da/vàng niêm mạc.
Xem thêm về Bệnh Lepto là gì? Dấu hiệu, cách phòng và các biến chứng
4. Chó có thể nhiễm bệnh Lepto từ đâu?
Chó thường phơi nhiễm khi tiếp xúc với nước, bùn, đất hoặc bề mặt bị nhiễm nước tiểu của động vật mang Leptospira. Nước đọng, ao hồ, khu vực ẩm ướt và môi trường có động vật gặm nhấm là những tình huống cần lưu ý. Do Lepto là bệnh lây truyền từ động vật sang người, khi chó nghi nhiễm cần hạn chế tiếp xúc trực tiếp với nước tiểu và tuân thủ hướng dẫn vệ sinh của bác sĩ thú y.
Xem thêm: Bệnh Lepto ở chó có lây cho người không? Cách phòng lây từ chó sang người
Hình 2: Chó uống nước từ vũng nước ngoài trời - nguy cơ phơi nhiễm Leptospira
(Nguồn: Ildar Sagdejev, 2008, giấy phép CC BY-SA 3.0)
5. Phòng bệnh Lepto để giảm nguy cơ tổn thương thận
Không thể phòng mọi nguyên nhân gây suy thận, nhưng với leptospirosis, chủ nuôi có thể giảm nguy cơ bằng cách:
- Hạn chế cho chó uống nước ở vũng, ao hồ hoặc nguồn nước không kiểm soát, đặc biệt sau mưa lớn/ngập nước.
- Kiểm soát chuột và hạn chế tiếp xúc với động vật hoang dã hoặc môi trường có nước tiểu động vật.
- Đưa chó đi khám sớm nếu có dấu hiệu nghi Lepto hoặc tổn thương thận; bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu, nước tiểu, PCR và/hoặc huyết thanh học.
- Tiêm vắc-xin Lepto theo đánh giá nguy cơ và phác đồ do bác sĩ thú y xây dựng.
RECOMBITEK® C8 và phòng ngừa bệnh Lepto
RECOMBITEK® C8 là vắc-xin phối hợp dành cho chó, phòng ngừa 9 tác nhân gây bệnh cho chó, trong đó thành phần Leptospira bao gồm bốn serovar: L. canicola, L. grippotyphosa, L. icterohaemorrhagiae và L. pomona. Vắc-xin giúp ngăn ngừa bệnh Lepto và sự bài tiết vi khuẩn qua nước tiểu.
Hình 2: Vắc-xin Recombitek C8
(Nguồn: ViphaPet)
Điểm cần hiểu đúng: RECOMBITEK C8 không phải là “vắc-xin phòng suy thận”. Vắc-xin giúp phòng bệnh Lepto; qua đó có thể giảm nguy cơ xuất hiện các biến chứng ở thận do leptospirosis. Lịch tiêm cần căn cứ vào tuổi, tình trạng sức khỏe, tiền sử tiêm phòng.
Xem thêm: Vắc-xin RECOMBITEK C8 - Phòng ngừa 9 tác nhân gây bệnh trên chó
6. Câu hỏi thường gặp
Bệnh Lepto có phải nguyên nhân duy nhất khiến chó suy thận không?
Không. Lepto chỉ là một trong nhiều nguyên nhân. Nhiễm độc, mất nước/sốc, thuốc, nhiễm trùng khác, tắc nghẽn và bệnh thận mạn đều có thể gây suy giảm chức năng thận.
Chó suy thận có cần xét nghiệm Lepto không?
Nếu chó bị AKI, có biểu hiện phù hợp hoặc có nguy cơ phơi nhiễm, bác sĩ thú y có thể cân nhắc xét nghiệm Lepto bằng PCR và/hoặc huyết thanh học cùng các xét nghiệm đánh giá chức năng thận.
Tài liệu tham khảo
1. Cornell University College of Veterinary Medicine. Canine leptospirosis.
3. Cornell CONSULTANT. Acute kidney injury, chronic kidney disease, renal failure - canine/feline.
4. Boehringer Ingelheim Animal Health. RECOMBITEK® Canine Vaccines.
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán hoặc xây dựng chương trình tiêm chủng bởi bác sĩ thú y.
