Sau khi tiêm vắc-xin, một số chó có thể mệt hơn bình thường, giảm ăn, sốt nhẹ hoặc đau và sưng nhẹ tại vị trí tiêm. Những biểu hiện này thường ngắn và có thể cải thiện trong khoảng 24–48 giờ. Tuy nhiên, phù mặt, nổi mề đay, khó thở, nôn hoặc tiêu chảy lặp lại, yếu nhiều hay ngã quỵ có thể là dấu hiệu phản ứng dị ứng nghiêm trọng và cần được bác sĩ thú y đánh giá ngay.
1. Vì sao chó có thể có phản ứng sau khi tiêm vắc-xin?
Vắc-xin hoạt động bằng cách đưa kháng nguyên hoặc thông tin kháng nguyên vào cơ thể để hệ miễn dịch nhận diện và tạo ra kháng thể bảo vệ chó. Vì vậy, một mức độ viêm và hoạt hóa miễn dịch tạm thời có thể xuất hiện sau tiêm. Phản ứng có thể chỉ khu trú tại vị trí tiêm hoặc biểu hiện toàn thân như mệt, giảm ăn hay sốt nhẹ.
Hình 1: Chó tiêm vắc-xin
(Nguồn: ViphaPet)
AAHA (Hiệp hội Bệnh viện Động vật Hoa Kỳ) cũng lưu ý rằng phản ứng sau tiêm không chỉ liên quan đến kháng nguyên đích của vắc-xin. Ở một số cá thể nhạy cảm, đáp ứng dị ứng có thể hướng đến các protein không phải kháng nguyên đích, ví dụ protein còn lại từ môi trường nuôi cấy. Cơ địa từng cá thể chó, tiền sử phản ứng trước đây và số lượng vắc-xin được tiêm trong cùng một lần thăm khám đều có thể là những yếu tố bác sĩ thú y cân nhắc khi xây dựng lịch tiêm.
2. Những phản ứng thường gặp sau khi tiêm vắc-xin ở chó
Theo hướng dẫn của WSAVA (Hội Thú y thú nhỏ Thế giới) và các tài liệu thú y, những phản ứng nhẹ thường gặp có thể bao gồm:
3. Dấu hiệu nào sau tiêm vắc-xin cần đưa chó đi khám ngay?
Phản ứng quá mẫn hoặc sốc phản vệ không phổ biến nhưng có thể diễn tiến nhanh. Cần liên hệ cơ sở thú y ngay nếu chó xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
· Phù mặt, sưng quanh mắt, mõm hoặc môi.
· Nổi mề đay, ngứa dữ dội hoặc ban đỏ lan rộng.
· Khó thở, thở gắng sức, khò khè hoặc tím tái.
· Nôn hoặc tiêu chảy nhiều lần, đặc biệt khi khởi phát nhanh sau tiêm.
· Yếu rõ rệt, đi không vững, niêm mạc nhợt hoặc ngã quỵ.
Lưu ý: không tự dùng thuốc kháng histamine, thuốc kháng viêm hoặc thuốc giảm đau của người để “phòng phản ứng” nếu chưa có hướng dẫn của bác sĩ thú y. Một số thuốc dùng cho người có thể gây độc cho chó ví dụ: paracetamol,...
4. Chủ nuôi nên theo dõi chó như thế nào sau khi tiêm?
· Sau khi tiêm, chủ nuôi nên theo dõi bé ít nhất 30 phút tại phòng khám/bệnh viện. Tiếp tục theo dõi 7 ngày tiếp theo sau tiêm.
· Cho chó nghỉ ngơi, uống nước và ăn uống như bình thường; không ép vận động mạnh ngay sau tiêm.
· Kiểm tra vị trí tiêm mỗi ngày nếu thấy có sưng hoặc đau.
· Lưu giữ sổ tiêm phòng có thông tin vắc-xin, ngày tiêm và các phản ứng xảy ra (nếu có) để thông báo cho các bác sĩ ở các lần tiêm sau.
· Nếu triệu chứng tăng dần, hoặc chủ nuôi cảm thấy chó “không giống phản ứng nhẹ thường gặp”, nên liên hệ bác sĩ sớm hơn thay vì chờ đủ 48 giờ.
Để chuẩn bị tốt hơn trước mỗi lần tiêm, xem thêm: Trước khi tiêm vắc-xin cho chó nên làm gì?
Xem thêm: Tiêm vắc-xin cho chó con khi nào? Lịch tiêm phòng
6. Vắc-xin Recombitek® giúp giảm phản ứng phụ sau khi tiêm
Vắc-xin Recombitek® được phát triển với công nghệ tiên tiến nhằm giảm các thành phần không cần thiết và hạn chế kích thích viêm không mong muốn.
Hình 2: Các loại vắc-xin Recombitek
(Nguồn: ViphaPet)
6.1. Không sử dụng chất bổ trợ
Chất bổ trợ (adjuvant) được sử dụng trong một số vắc-xin để tăng cường đáp ứng miễn dịch. Chúng kích hoạt miễn dịch bẩm sinh tại vị trí tiêm, thu hút các tế bào miễn dịch và tăng quá trình trình diện kháng nguyên. Thông thường, vắc-xin bất hoạt không thể nhân lên trong cơ thể và có xu hướng tạo kích thích miễn dịch yếu hơn so với vắc-xin sống, vì vậy một số vắc-xin bất hoạt cần sử dụng thêm chất bổ trợ.
Tuy nhiên, chính quá trình kích thích miễn dịch này cũng có thể làm phản ứng viêm tại chỗ rõ hơn, từ đó có thể góp phần vào các biểu hiện như đau, sưng, nóng hoặc xuất hiện nốt cứng tạm thời tại vị trí tiêm.
Recombitek® được điều chế không sử dụng chất bổ trợ, bao gồm cả thành phần Leptospira bất hoạt trong Recombitek® C8, cho phép cung cấp kháng nguyên Leptospira mà không cần bổ sung thêm chất kích thích miễn dịch tại vị trí tiêm.
6.2. Công nghệ lọc tiên tiến giúp loại bỏ protein hòa tan không mong muốn trong vắc-xin Recombitek ® C8
Trong quá trình sản xuất vắc-xin có thể còn lại protein, mảnh vụn tế bào và các tạp chất không cần thiết. Những thành phần này không phải là kháng nguyên mục tiêu cần thiết để tạo miễn dịch. Nếu còn lại với lượng nhiều hơn, chúng có thể làm tăng lượng vật chất lạ mà hệ miễn dịch phải tiếp xúc, từ đó có khả năng góp phần vào kích thích miễn dịch không đặc hiệu, đau hoặc viêm tại vị trí tiêm.
Vắc-xin Recombitek ® C8 được tinh sạch bằng công nghệ lọc chuyên biệt, giúp loại bỏ protein và tạp chất không mong muốn, qua đó hạn chế các yếu tố có thể liên quan đến đau và viêm sau tiêm.
6.3. Công nghệ Canarypox tái tổ hợp cho thành phần Carré
Thành phần phòng bệnh Carré trong vắc-xin Recombitek® sử dụng vector Canarypox tái tổ hợp biểu hiện các protein HA và F của Canine Distemper Virus (CDV), thay vì sử dụng vi-rút Carré sống để nhân lên trong cơ thể chó. Nghiên cứu của Pardo và cộng sự cho thấy vắc-xin có thể tạo miễn dịch bảo vệ chó con khi vẫn còn kháng thể mẹ truyền; ngoài ra loại bỏ nguy cơ viêm não sau tiêm do CDV.
Tìm hiểu thêm: Vắc-xin RECOMBITEK® C8 – Phòng ngừa 9 tác nhân gây bệnh trên chó
Đọc thêm về công nghệ vắc-xin: Vắc-xin tái tổ hợp là gì? Ứng dụng trong vắc-xin cho chó
7. Câu hỏi thường gặp
Chó mệt sau khi tiêm vắc-xin bao lâu thì bình thường?
Mệt nhẹ hoặc giảm vận động thường chỉ kéo dài khoảng 24–48 giờ. Nếu chó mệt tăng dần, rất yếu hoặc không cải thiện trong khoảng thời gian này, nên liên hệ bác sĩ thú y.
Chỗ tiêm bị sưng có đáng lo không?
Một nốt sưng nhỏ, hơi đau hoặc đỏ nhẹ có thể xảy ra sau tiêm. Cần đi khám nếu khối sưng tăng nhanh, nóng, đau nhiều, rỉ dịch, hoặc kéo dài và không có xu hướng nhỏ lại.
Chó nôn sau khi tiêm vắc-xin có nguy hiểm không?
Nôn cần được đánh giá dựa trên mức độ và các dấu hiệu đi kèm. Nếu nôn lặp lại, kèm phù mặt, nổi mề đay, khó thở, tiêu chảy hoặc yếu, cần đưa chó đến cơ sở thú y ngay.
Chó từng bị phản ứng khi tiêm vắc-xin có tiêm lại được không?
Không nên tự quyết định bỏ hoặc tiếp tục tiêm. Hãy báo đầy đủ phản ứng trước đây cho bác sĩ thú y để đánh giá nguy cơ, lựa chọn loại vắc-xin và lịch tiêm phù hợp với từng cá thể.
Lưu ý: Thông tin trong bài mang tính chất tham khảo, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán hoặc xây dựng chương trình tiêm chủng bởi bác sĩ thú y.
Tài liệu tham khảo
1. World Small Animal Veterinary Association (WSAVA). 2024 Guidelines for the Vaccination of Dogs and Cats. Link
2. American Animal Hospital Association (AAHA). Postvaccination adverse events and reactions. 2022 AAHA Canine Vaccination Guidelines. Link
3. Boehringer Ingelheim Animal Health. RECOMBITEK® Canine Vaccines. Link
4. Boehringer Ingelheim Animal Health. RECOMBITEK® 4 Lepto (LCGIP) – Vaccine Purification and Product Information. Link
5. Pardo MC, Tanner P, Bauman J, Silver K, Fischer L. Immunization of Puppies in the Presence of Maternally Derived Antibodies Against Canine Distemper Virus. J Comp Pathol. 2007;137:S72–S75. Link
6. VCA Animal Hospitals. Vaccines for Dogs – risks and common post-vaccination effects. Link
